Teknolojia, uwekezaji na kilimo endelevu vyapewa nafasi katika mjadala wa mustakabali wa sekta ya kilimo
DAR ES SALAAM: Maonesho ya 10 ya Africa Agri Expo 2026 yameanza leo, Septemba 2, katika Viwanja vya Mwalimu Julius Nyerere Trade Fair Grounds, maarufu kama Sabasaba, jijini Dar es Salaam, yakileta pamoja wakulima, wataalamu, watafiti, wawekezaji, wafanyabiashara na wadau wengine wa sekta ya kilimo kutoka Tanzania na maeneo mbalimbali.
Maonesho hayo ya siku mbili, yanayofanyika Septemba 2 na 3, yanaadhimisha miaka 10 ya Africa Agri Expo na kutoa jukwaa la kujadili nafasi ya ubunifu, teknolojia, uwekezaji na uendelevu katika kubadilisha mifumo ya kilimo na uzalishaji wa chakula barani Afrika.
Kwa Tanzania, mjadala huo una umuhimu mkubwa. Kilimo kinaendelea kuwa uti wa mgongo wa ajira na maisha ya wananchi wengi. Takwimu za National Bureau of Statistics zinaonesha kuwa mwaka 2025, sekta ya kilimo ilikuwa chanzo cha ajira kwa asilimia 54.4 ya watu walioajiriwa nchini. Aidha, takwimu za World Bank zinaonesha kuwa kilimo, misitu na uvuvi vilichangia takribani asilimia 22.9 ya Pato la Taifa mwaka 2025.
Hivyo, mjadala kuhusu namna ya kuongeza tija, kupunguza gharama za uzalishaji, kuboresha masoko na kujenga kilimo kinachoweza kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi si mjadala wa wakulima pekee. Ni mjadala unaogusa uchumi, ajira, usalama wa chakula na maendeleo ya Tanzania kwa ujumla.
Akizungumza katika ufunguzi wa tukio hilo, Balozi Mkuu wa India nchini Tanzania, Bishwadip Dey, amesema maonesho hayo yanatoa jukwaa muhimu la kuimarisha ushirikiano katika biashara na uwekezaji, pamoja na kubaini maeneo mapya ya ushirikiano kati ya Tanzania na India.
Akizungumza kuhusu fursa zilizopo mbele, amesema anaona nafasi kubwa kwa kampuni za teknolojia kutoka India na Tanzania kwenda zaidi ya biashara za kawaida na kuangalia fursa za uwekezaji, uzalishaji wa ndani na uhamishaji wa teknolojia.
Kauli hiyo inaakisi moja ya maswali makubwa yanayoikabili sekta ya kilimo nchini: teknolojia inaweza kufikaje kwa wakulima kwa gharama wanazoweza kumudu?
Teknolojia za kilimo, umwagiliaji, mashine, mifumo ya uzalishaji, huduma za kidijitali na ubunifu mwingine vina uwezo wa kuongeza ufanisi wa uzalishaji. Hata hivyo, kwa wakulima wengi wadogo, changamoto imekuwa siyo tu kuwepo kwa teknolojia, bali upatikanaji wake, gharama zake na uwezo wa kuitumia katika mazingira halisi ya shambani.
Kwa upande wake, Abel Mtembeji, Afisa Mwandamizi wa Kilimo kutoka Wizara ya Kilimo nchini Tanzania na mtafiti wa masuala ya kilimo na uchumi, amesema maonesho hayo yanaweza kufungua fursa kubwa za ukuaji wa teknolojia katika sekta ya kilimo na kuongeza uzalishaji wa chakula nchini.
Amesisitiza umuhimu wa matumizi ya teknolojia za kisasa katika kuboresha uzalishaji, kuongeza ufanisi wa wakulima na kuimarisha upatikanaji wa chakula.
Lakini pamoja na teknolojia na uwekezaji, mjadala wa kilimo cha Tanzania pia unapaswa kuangalia aina ya kilimo kinachojengwa kwa ajili ya siku zijazo.
Hilo ndilo suala ambalo limeibuliwa na Renatus Aloyce, mkulima wa parachichi kutoka Morogoro anayehudhuria maonesho hayo. Renatus anatumia mbinu za kilimo hai na kilimo ikolojia, na anaamini kuwa wakulima wanahitaji kupata pembejeo zinazofaa kwa bei wanazoweza kumudu.
Kwa maoni yake, uzalishaji wa chakula salama na chenye afya ni muhimu siyo tu kwa mkulima, bali pia kwa kujenga jamii yenye afya na nguvu.
Renatus anaonya kuhusu utegemezi mkubwa wa pembejeo za viwandani, akisema baadhi ya wakulima huvutiwa na matokeo ya haraka na kusahau umuhimu wa kujenga afya ya udongo kwa muda mrefu.
“Wakulima wengi hawana subira ya kujenga udongo wao. Wanataka kupata fedha haraka, hivyo wanatumia mbolea kwa namna ambayo si sahihi na kuathiri mazingira. Baada ya muda, gharama za uzalishaji zinaongezeka na faida inapungua,” anasema.
Kwa mujibu wake, mbinu za kilimo ikolojia zinahitaji muda na uvumilivu, lakini zinaweza kusaidia kujenga mifumo ya uzalishaji yenye matokeo mazuri na endelevu.
Hata hivyo, Renatus pia anaibua hoja muhimu kuhusu pengo kati ya utafiti na wakulima.
Anasema kuna haja ya kuimarisha uhusiano kati ya watafiti na wakulima ili maarifa yanayotokana na utafiti yafike kwa urahisi mashambani.
“Tunapaswa kuziba pengo kati ya watafiti na wakulima ili wakulima wapate mbinu za uzalishaji ambazo zimethibitishwa kisayansi,” anasema.
Hoja hiyo inaweza kuwa moja ya ujumbe muhimu kutoka katika Africa Agri Expo 2026.
Teknolojia inaweza kuoneshwa kwenye banda la maonesho. Utafiti unaweza kufanywa katika taasisi. Ubunifu unaweza kuzalishwa na kampuni. Lakini mabadiliko ya kweli yataonekana pale maarifa na teknolojia vitakapofika kwa mkulima na kusaidia kutatua matatizo halisi ya shambani.
Africa Agri Expo 2026 kwa hiyo ni zaidi ya maonesho ya bidhaa na teknolojia. Ni nafasi ya kuuliza swali muhimu kuhusu mustakabali wa kilimo:
Je, tunawezaje kujenga kilimo chenye tija zaidi, kinachotumia teknolojia na uwekezaji, lakini wakati huo huo kinabaki nafuu kwa wakulima, kinatunza mazingira na kinazalisha chakula salama?
Kwa siku mbili zijazo, wadau katika viwanja vya Sabasaba watakuwa wakijaribu kutoa majibu mbalimbali kwa swali hilo.
Kwa wakulima, changamoto kubwa itakuwa kuchukua yale yatakayojadiliwa na kuoneshwa katika maonesho na kuyatafsiri kuwa suluhisho yanayoweza kutumika katika mazingira yao halisi ya uzalishaji.
